$$O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi$$da shunday me’yor bor: "Davlat xalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga xizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shaxslar jamiyat va fuqarolar oldida mas’uldirlar".
Bu me’yor davlat idoralari mavjudligining eng muhim kridasidir.
Keyingi yillarda davlat idoralari rahbarlarini xalq bilan yaqindan uchrashishga ulkan e’tibor qaratildi. Har bir kunda, opis qishloqlarda ham sayyor qabul tashkil etildi. Amaldorlar odamlarni diqqat bilan tinglashga urinmoqda yoki ayrimlari shunga ko‘nmoqda.
Murojaatlarni eshitib, zudlik bilan hukmsizlik holatini imkoniyat, huquqiy vositalar bilan masalalarni hal etilmoqda. Ammo muloqotdan ko‘zlangan asosiy maqsad — aholi murojaatlarini o‘rganib, ularni tizimli tahlil qilish mexanizmi yaratildimi?
Kuz mavsumi, qishloq ponqashishi arafasida elektr energiyasi, tabiiy gaz bilan bog‘liq murojaatlar ko‘payadi. Ularga alohida javob yozish emas, masalani tizimli hal etish kerak.
Konstitutsiyadagi qat’iy qoidaga qaytsak, davlat fuqarolariga, u shaharda yoki qishloqda yashashidan qat’iy nazar, sharoit yaratib berishi, strategik vazifalarni zimmasiga olishi shart. Amalda shunday bo‘lyaptimi?
Shaharlarimiz, viloyat markazlari ko‘rkamlashib bormoqda. Buning uchun minnatdorlik bildirish mumkin. Lekin mamlakat aholisining deyarli yarmi qishloqlarda yashaydi. Har yili poytaxt va viloyat markazlarini obod qilish uchun katta mablag‘ sarflanadi. Shu o‘rinda savol tug‘iladi: nega shuncha yillar mobaynida poytaxt va viloyat markazlari obod bo‘lib ketmadi? Kichik shaharlardan, ma’muriy hudud markazlaridan qishloqlarga yetib bora olishmoqda?
"Tanasi boshqa dard bilmas" degan purma’noli naql xalqning haqiqiy turmushidan uzuk, rahbar va mutasaddilar haqida aytilganga o‘xshaydi. Shunday paytlar bo‘ladi ki, biror sohani isloh qilish yoki yangi g‘oyalarni ilgari surish taklifi bildirilsagina, soha vakillari "millat tayyor emas", "xalqni buning uchun o‘rgatish kerak", deb o‘z uquvsizliklarini yashirishga urinadi.
O‘lik kunidan sayyor qabulga chiqayotgan ayrim mutasaddilar ikki-uch soatgina murojaatlarni qabul qiladi, keyin darhol boshqa joyga ketadi. Ikki soniyalik talbir uchib, "artistlik qilayapti" deganday, bunday rahbarlar odamlarning kechayotganini qayerdan biladi?
Rahbarlar bilmasa, odamlar qachon tayyor bo‘ladi? Shuni aytish kerakki, xalq bugun islohotlarga tayyor. Har qanday yangilikni tez o‘rganadi va natija chiqaradi. Faqatgina bu islohotlar to‘g‘ri amalga oshirilsa.
Qishloq aholisi kunini kecha Farg‘ona viloyatida yashadi. Barchaning ongida bir maqsad: hayotni sog‘-omonlikda o‘tkazish. Kimdir o‘tin bilan band, yana kimdir ijtimoiy tarmoqlarni larzaga solayotgan narsalarni tayyorlash bilan ovora. Farzand tarbiyasi bilan band bo‘lishi kerak bo‘lgan, oila mas’uliyati bilan band ayollarimiz kunning iliq qismini ko‘proq ishlashga sarflaydi. Katta islohotlar odamlar ongida keyingi masalaga aylanib qolgan. Bunday manzara har qanday kadrning dilini hafsala qilishi, qalbini larzaga soladi.
Ikki kun qishloqda bo‘ldim, asosiy muammo gaz yetishmasligi, elektrning tez-tez uzilib qolishi, ichimlik suvi tanqisligi, ta’mir talab qiluvchi infratuzilma.
Gaz yo‘q sathida yetkazib berish 20 yil davom etgan, suyuqlashtirilgan gaz ba’zan 50 kunda, ba’zan 66-70 kunda yetkaziladi. Elektr esa kuniga bir necha marta o‘chadi, uzluksizligi ta’minlanmagan, uy isitilmaydi. Sovut uylar, bu ustiga inson kasallanishi aniqlanmoqda. Shuningdek, chiqayotgan tutun, bu holatda molash, o‘pkaning zararlanishi kuzatiladi. Ayniqsa, koronavirus infektsiyasi davrida bu kabi holatlar tez kasallanishga sabab bo‘ladi.
Qishloq aholisiga yaxshi yashash uchun qulay sharoit yaratmas ekanmiz, $$Toshkent$$ yoki viloyat markazlarida amalga oshiriladigan islohotlar qishloqlarga yetib bormasa, ko‘zlangan maqsadga erisholmaymiz.
Biz bu holatlarni ijobiy tomonga o‘zgartirishni, mutasaddilar qishloqlarga ham ko‘proq e’tibor qaratishini so‘raymiz. Ularga yaxshi turmush sharoitini yaratib beraylik: gaz, elektr, ichimlik suvi muammosini, ichki infratuzilmani ta’mirlash masalalarini hal qilib beraylik. Turmush o‘zgarsagina, tafakkur o‘zgarishini tushunaylik!
Men bir taklif bor. Ijtimoiy muammolarni hal qilish belgilangan mutasaddilar qishloqlarga bir-ikki kunlik tashrif qilishsin. Yozda chang qishloq ko‘chalarida paydo bo‘lib, qishloq aholisi nimalar bilan band ekanini, oilaning qora qozoni qanday qaynayotganini, chiroqsiz uyda bolalar qanday dars tayyorlayotganini, sovuq uyda qanday orzu qilayotganini o‘rganishsin, qisqasi, yaqindan ko‘rsin.