ABDUQODIR NELARGA QODIR?

2004 yil 29 fevral. Futbol bo‘yicha Oliy ligada zo‘r-bazo‘r jon saqlab qolgan Bekobodning “Metallurg” jamoasi yangi mavsumga tayyorgarlikni davom ettirardi. Biroq negadir bu galgi mashg‘ulotlarda klubning mudofaa chizig‘i vakili Hikmat Hoshimov qatnashmayotgan edi. Murabbiylar shtabi himoyachining hech ogohlantirishsiz bunday yo‘l tutganidan g‘azab otiga mingan, hattoki u bilan shartnomani bekor qilishni o‘ylashardi. Shu orada futbolchi mashg‘ulot jarayonlariga kelib qo‘shildi. Ma’lum bo‘lishicha, u shu kuni o‘g‘il farzandli bo‘lgan ekan.

O‘sha go‘dak bugun O‘zbekiston milliy terma jamoasi himoyasini ushlab turgan, jahon futbolining eng iqtidorli yoshlaridan biri sifatida e’tirof etilayotgan [Abduqodir Husanovdir]. Kimsan Angliyaning “Manchester Siti” klubi oromini o‘g‘irlagan, inglizlar murabbiyi Pep Gvardiolaning shaxsan o‘zi unga qo‘ng‘iroq qilib, jamoasiga chorlagan 20 yoshli o‘g‘lonning bosib o‘tgan yo‘lini endigina yetishib chiqayotgan futbolchilar uchun o‘rnak qilsa arziydi. Har qalay, u hozirgi darajaga yetguniga qadar ozmuncha qiyinchilikni boshidan kechirgani yo‘q...

“Bunyodkor” rad etgan iqtidor

Bolaligidan futbolga qiziqqan [Abduqodir] 7 yoshida Toshkentning “Bunyodkor” jamoasi akademiyasiga qabul qilinadi. O‘shanda otasi Hikmat Hoshimov farzandining o‘z kuchi bilan futbolga kirishini xohlab: “Meni ko‘rib qolishsa uni boshqa tarbiyalanuvchilar qatorida ko‘rmasligi mumkin. Akademiyadagilar bu mening o‘g‘lim ekanligini bilmasligi kerak”, deb [Abduqodir]ni mashg‘ulotlarga ham olib bormas edi. Otasining o‘rniga bu ishni amakisi bajarardi.

Otasining o‘gitlariga quloq tutgan yosh futbolchi mashg‘ulotlarga zo‘r berar, o‘z pozitsiyasida yetakchi bo‘lishga urinardi. 2020 yilda “Bunyodkor” klubi himoya chizig‘i vakillari birin-ketin jarohat olib safdan chiqishdi. Shunda murabbiylar ushbu bo‘shliqni akademiya tarbiyalanuvchilari orqali to‘ldirishni maqsad qilib, bir necha himoyachilarni o‘rinbosarlar tarkibiga jalb qilishdi. Ular orasida 16 yoshli [Abduqodir Husanov] ham bor edi. Biroq, sinov jarayonlarida murabbiylar [Abduqodir]ga: “Sen hali bizning darajamizdagi futbolchi emassan”, deya uni yoshlar jamoasiga qaytarib yuborishadi. Bu yosh iqtidor egasiga juda og‘ir ta’sir qiladi. Shunda ham u rahbariyat imkoniyat berishini kutib, yana mashg‘ulotlarga zo‘r beradi. Ammo amalda bunday bo‘lmaydi.

Oxir-oqibat, u murabbiylarning qarori xatoligini isbotlash maqsadida akademiyani tark etib, Belarus chempionati vakili “Energetik-BGU” safiga borib qo‘shildi. U yerda o‘zining nimlarga qodirligini maydonda isbotlab, dastlab Fransiyaga, keyin Angliyaga yo‘l oldi.

Darvoqe, darajasining past ekanligini aytib, asosiy tarkibga jalb qilmagan “Bunyodkor” klubi shu futbolchining “Manchester Siti”ga transferi ortidan 2 million yevrodan ortiq daromadga ega bo‘ldi. Gap shundaki, transfer hujjatlarida uni tarbiyalagan akademiya hisobiga to‘lanayotgan summaning ma’lum foizini o‘tkazib berilishi haqidagi band mavjud. “Bunyodkor” mazkur mablag‘ hisobidan oldidagi qarzlaridan butkul qutuldi. Shu voqeadan keyin klub o‘z xatolarini tushunib, bunday hol boshqa takrorlanmasligi uchun tizimdagilarni yangiladi. Xususan, yoshlar jamoasiga [Abduqodir Husanov]ning otasi [Hikmat Hoshimov] bosh murabbiy etib tayinlandi.

Yuz dollarlik maoshdan 50 millionlik transfergacha

[Abduqodir]ning Belarus chempionatidagi sayohati oson kechdi, deb bo‘lmaydi. U o‘zining mahoratini isbotlash uchun ko‘p narsadan voz kechgan. Iqtidorli himoyachi professional shartnoma tuzish uchun yetarli yoshga to‘lmagani bois bir yil o‘rinbosarlar tarkibida hech qanday maosh olmasdan to‘p tepishga ham rozi bo‘ldi. O‘shanda bu futbolchiga deyarli hech bir o‘zbek muxlisi yoki mutaxassislari e’tibor qaratmagan edi. Nihoyat, 2022 yilga kelib [Husanov] faoliyatidagi ilk professional shartnomani imzoladi.

O‘shanda uning oylik maoshi bor-yo‘g‘i 100 dollar etib belgilangan edi (2022 yilda dollarning o‘zbek so‘miga nisbatan qiymati 10 900 so‘mdan oshiqroq edi. Bu degani futbolchi bir oy uchun deyarli 1,1 million so‘m maosh olar edi).

– O‘shanda ko‘chada oddiy qog‘oz terib sotuvchilar ham mendan ko‘proq pul topishardi, – deya eslaydi [Abduqodir Husanov]. – Klubdagi vazifamiz esa faqat to‘p tepish bilan cheklanib qolmasdi. Doim xonalarni o‘zimiz yig‘ishtirardik. Hattoki qishda mashg‘ulotlardan oldin maydonni qordan tozalardik. Lekin futbolga bo‘lgan ishtiyoqim sabab bu qiyinchiliklar ko‘zga ko‘rinmasdi.

[Abduqodir] uchun pul emas, sport muhimligi ana shu qarorida mujassam edi. U Belarusdagi bir yarim yillik faoliyatida o‘z ustida tinimsiz ishlab bordi. Natijalari ham shunga yarasha bo‘ldi. 18–19 yoshlar atrofidagi himoyachi bir yarim mavsumda 35 ta o‘yinda maydonga tushib, mudofaadagi vazifasidan tashqari 4 bor raqib darvozasini ham ishg‘ol qildi.

Aslida, vakilimizning bu yerdagi sarguzashtlari ko‘proq davom etishi mumkin edi. Biroq, mamlakat futbol federatsiyasi tomonidan “Energetik-BGU” totalizator o‘yinlarida ishtirok etganlikda ayblanib, quyi ligaga tushirilib yuborildi. Natijada, jamoa moddiy qiyinchiliklarga duch kela boshladi. Bundan chiqib ketishning yagona yo‘li futbolchilarni sotish edi. Ana shu vaziyatdan Fransiyaning “Lans” klubi unumli foydalandi. Klub skautlari hali Yevropada tanilmagan, ammo salohiyati yuqori iqtidor sohibi uchun 100 ming yevrodan voz kechdi.

Shu tariqa, [Abduqodir Husanov] Belarus chempionatidan “Kuchli beshlik” chempionatiga o‘tgan ilk futbolchi sifatida tarixda nom qoldirdi. Hamyurtimizning fransuz klubidagi yillik maoshi 100 ming yevro (oldingi klubidan deyarli 100 barobar ko‘p) etib belgilandi.

Fransiyada dastlab uning kuchiga ishonishmay, asosan o‘rinbosar sifatida qarashdi. Aslida, kuchli chempionatlar vakillari Osiyodan faqat koreys va yapon futbolchilarining salohiyatini yuqori baholab, qolgan mamlakatlar futbolini rivojlanmagan deb hisoblashadi. [Abduqodir] sabr qilib, o‘z imkoniyatini kutdi. Bu orada “Lans” himoyachisi jarohat olib safdan chiqdi. Murabbiy noiloj 19 yoshli o‘zbek himoyachisini maydonga tushirishga qaror qildi. “Qafasdan chiqqan yo‘lbars” misoli maydonga tushgan vakilimiz esa raqiblarini shunchaki yer tishlatdi. Uning shiddatli harakatlari murabbiylarga juda ma’qul bo‘ldi. Bora-bora raqiblar u bilan to‘qnash kelishdan cho‘chiydigan bo‘lib qolishdi. Shu tariqa, [Abduqodir] klub muxlislari qalbidan hamda qator grand klub skautlarining ro‘yxatidan joy oldi.

Ko‘rsatayotgan o‘yinlari ortidan uning transfer narxi ham oshib bordi. 100 ming yevroga xarid qilingan futbolchining narxi bir yil ichida 12 million yevroga ko‘tarildi. Futbol mutaxassislari uning o‘yinlarini tahlil qilar ekan, [Abduqodir]ning uslubini [Serxio Ramos]ga qiyoslab, agar u Braziliya, Ispaniya yoki Angliya futbolchisi bo‘lganida narxi 60 million yevrodan kam bo‘lmasligini ta’kidlashardi.

Bir paytlar “Bunyodkor”ga kerak bo‘lmagan futbolchining dong‘i sekin-asta Yevropa bo‘ylab yoyilib, “sovchi”lari ko‘paya boshladi. Fransiyaning eng kuchli klubi “PSJ” birinchilardan bo‘lib hamyurtimizga og‘iz solgan bo‘lsa, ortidan Angliyaning “Manchester Siti”, “Chelsi”, “Tottenhem”, “Nyukasl Yunayted”, “Vulverhempton”, Ispaniyaning “Real Madrid”, “Atletiko Madrid” hamda Germaniyaning “Borussiya Dortmund”, “Bayer Leverkuzen”, “Leyptsig” kabi jamoalari futbolchimiz uchun kurashga qo‘shildi. “Lans” esa bunday vaziyatdan unumli foydalangan holda narxni anchagina oshirdi.

Yakunida kurashda moddiy tomondan qudratli bo‘lgan “Manchester Siti” klubi g‘olib bo‘ldi. Ular yosh iqtidorimiz uchun 40 million yevro hamda keyinchalik bonus sifatida qo‘shimcha 10 million yevro, jami 50 milliondan voz kechishdi. Natijada, [Abduqodir] Angliya chempionatida eng qimmat narxga xarid qilingan osiyolik futbolchiga aylandi.

Bugun xorij nashrlari u haqida tinmay bong urmoqda. Hattoki, Ispaniyaning dunyoga mashhur “Marca” nashri futbolchimiz haqida maqola tayyorladi. Ingliz OAVlari esa “Manchester Siti”ning keyingi o‘yinlar uchun taxminiy tarkibini tuzishar ekan, vakilimizni asosiy tarkib o‘yinchisi sifatida tanlashdi. Shularning o‘zi himoyachimizga bo‘lgan ishonchning qanchalik yuqori ekanligini ko‘rsatib turibdi. Futbolchimiz yangi klubi safida 45-raqamni tanladi. Ilgari ushbu raqamda Mayka Richards hamda [Mario Balotelli] kabi futbolchilar harakat qilgan.

[Abduqodi]r ^^Osiyo^^ning 43 terma jamoasidan qimmat

[Abduqodir] uchun to‘lanadigan mablag‘ga e’tibor qaratarkanmiz, qiziq bir statistika ko‘zga tashlanadi: Angliya chempionlarining o‘zbek futbolchisi uchun to‘laydigan badal puli (10 million yevro bonusini hisoblama-ganda) ^^Osiyo^6ning deyarli barcha mamlakatlari terma jamoalarining umumiy qiymatidan qimmat bo‘lmoqda.

^^Osiyo^^ futbol konfederatsiyasi a’zolari orasida tarkibining umumiy narxi 40 million yevrodan yuqori bo‘lgan faqatgina to‘rtta terma jamoa bor. Transfermarkt portalida qayd etilishicha, qit’amizning eng qimmatbaho terma jamoasi Yaponiya sanaladi. Kunchiqar yurt sharafini himoya qilayotgan charm to‘p ustalaridan iborat jamoaning umumiy qiymati 280,5 million yevroni tashkil etadi.

Ikkinchi o‘rindan joy olgan Janubiy Koreya terma jamoasi 158,15 million yevroga baholangan. 2024 yil yakuniga ko‘ra, bu borada kuchli uchlikka kirgan O‘zbekiston milliy terma jamoasining tarkibi ayni paytda 47 million yevroga teng.

Bizdan keyingi – to‘rtinchi qatorni Egallagan Eron milliy terma jamoasi a’zolari esa 46,65 million yevro “turadi”. ^^Osiyo^^ futbol konfederatsiyasiga a’zo yana 43 ta mamlakat terma jamoalari tarkibining qiymati “Manchester Siti”ning [Abduqodir Husanov] uchun to‘laydigan puliga tenglasha olmaydi.

Ular qatorida jahon chempionatlarida ishtirok etish baxtiga muyassar bo‘lgan Avstraliya (39 million yevro), Birlashgan Arab Amirliklari (35 million yevro), Qatar (18,98 million yevro), Saudiya Arabistoni (18,85 million yevro), Xitoy (13,5 million yevro) kabi terma jamoalar bor.

Ta’kidlash joiz, jahon futboli tarixida badavlat klublar shu paytgacha Osiyo mamlakatlaridan faqat Yaponiya va Janubiy Koreya futbolchilari uchun katta summa to‘lagan xolos. Bu borada O‘zbekiston uchinchi mamlakatga aylandi.

“Men juda xursand bo‘ldim!” – [Shavkat Mirziyoyev]

20 yoshli charm to‘p ustamizning jahonning eng kuchli klublaridan biriga o‘tganini davlatimiz rahbarining ham e’tiboridan chetda qolmadi. O‘zbekiston Prezidenti [Shavkat Mirziyoyev] Birlashgan Arab Amirliklariga qilgan rasmiy tashrifi chog‘ida “Manchester Siti” klubi egalari sanalgan Abu Dabi valiahd shahzodasi [Shayx Xolid ibn Muhammad Ol Naha­yon] bilan uchrashdi.

Ular suhbat davomida futbolchimizning ingliz klubiga o‘tishi haqida ham to‘xtalishdi. Xususan, ushbu mavzuda gap boshlagan Abu Dabi shahzodasi [Abduqodir]ni “Juda tez, kuchli yigit, qo‘rqmas”, deb atadi. Shuningdek, u “Uchqur o‘g‘lon, professional futbolchini ulg‘aytirgan” o‘zbek xalqiga hurmatini bildirdi.

O‘z navbatida, davlatimiz rahbari o‘zbek o‘g‘loniga bildirgan ishonchdan juda ham mamnun ekanligini ta’kidladi.

So‘nggi so‘z o‘rnida

[Abduqodir Husanov] bugun yurtimizdan yetishib chiqayotgan iqtidorli sportchilarga bir misol xolos. Uning jahondagi eng kuchli va tomoshabop ligaga o‘tganini esa o‘zbek futbolining chinakam yutug‘i, deb atash mumkin. Sababi, vakilimiz u yerda o‘zining nimlarga qodirligini ko‘rsatish orqali xorij skautlarining yosh o‘zbek charm to‘p ustalariga bo‘lgan qiziqishini oshirishi turgan gap. Zero, [Abduqodir] kabi iqtidorli yoshlarimiz futbol akademiyalarida talaygina. Faqatgina, ularga to‘g‘ri yo‘l ko‘rsata oladigan mutaxassis bo‘lsa kifoya. Afsuski, yurtimizda iqtidorlarni ko‘ra biladigan bunday kadrlar sanoqligina. Shu sabab ham o‘zbek futboli bir nechta “Oltin avlod”ni boy berdi. Endi o‘tmishdan xulosa chiqarish vaqti keldi.